Notarialny Rejestr Testamentów (NORT)

Odziedziczyłeś mieszkanie albo działkę po bliskiej osobie? Zanim zaczniesz myśleć o sprzedaży czy wpisie do księgi wieczystej, warto ustalić jedno — czy zmarły sporządził testament i gdzie go szukać. Odpowiedź na to pytanie kryje się w Notarialnym Rejestrze Testamentów (NORT), ogólnopolskiej bazie prowadzonej przez samorząd notarialny.

W tym artykule dowiesz się, czym dokładnie jest NORT, jak przebiega sprawdzenie rejestru u notariusza, ile to kosztuje i dlaczego pominięcie tego kroku może zagrażać Twoim prawom do nieruchomości.

W skrócie:

NORT to ogólnopolski rejestr, w którym notariusze odnotowują fakt sporządzenia testamentu — nie jego treść

Sprawdzenie rejestru jest możliwe wyłącznie po śmierci testatora, przez notariusza, po okazaniu aktu zgonu

Rejestracja testamentu w NORT jest dobrowolna i bezpłatna — obejmuje testamenty notarialne i własnoręczne oddane na przechowanie

Pominięcie weryfikacji w NORT grozi dziedziczeniem ustawowym zamiast testamentowego, co może prowadzić do utraty nieruchomości

Od marca 2026 r. notariusz może bezpośrednio złożyć elektroniczny wniosek o wpis spadkobiercy do księgi wieczystej

Czym jest Notarialny Rejestr Testamentów

Notarialny Rejestr Testamentów (NORT) to system teleinformatyczny utworzony przez Krajową Radę Notarialną (KRN) na podstawie uchwały nr VII/46/2011 z dnia 4 czerwca 2011 r. Działa od 5 października 2011 roku i pełni jedną konkretną funkcję — pozwala ustalić, czy zmarła osoba sporządziła testament i w której kancelarii notarialnej jest on przechowywany.

NORT nie jest rejestrem publicznym w rozumieniu przepisów o informatyzacji. To wewnętrzna baza samorządu notarialnego, dostępna wyłącznie dla notariuszy za pośrednictwem szyfrowanej sieci intranetowej KRN. Jako spadkobierca nie możesz samodzielnie przeszukiwać tego rejestru — ani przez internet, ani przez mObywatel czy ePUAP.

Co istotne, NORT jest częścią międzynarodowej sieci ARERT (Stowarzyszenie Sieci Rejestrów Testamentów), dzięki czemu polski notariusz może sprawdzić, czy testament sporządzono również w innym państwie członkowskim.

Czego NORT nie zawiera — najczęstsze nieporozumienia

Wokół rejestru narosło kilka mitów, które warto rozprawić zanim przejdziemy do procedury.

NORT nie zawiera treści testamentu. Rejestr przechowuje wyłącznie informację, że testament istnieje, oraz dane kancelarii, w której jest zdeponowany — adres, numer w repertorium A i dane notariusza. Nie dowiesz się z niego, kto co dziedziczy.

NORT nie obejmuje wszystkich testamentów. Rejestracja jest dobrowolna. Jeśli testator sporządził testament notarialny, ale odmówił rejestracji — dokument w systemie nie istnieje. Testamenty własnoręczne trafiają do NORT wyłącznie wtedy, gdy spadkodawca przekazał je notariuszowi na formalne przechowanie i zlecił wpis.

NORT jest niejawny za życia testatora. Nie masz możliwości sprawdzenia, czy żyjący rodzic sporządził testament. Kluczem do wyszukiwania jest wyłącznie akt zgonu lub postanowienie o uznaniu za zmarłego.

Wpis w NORT nie przenosi własności. Sam wydruk z rejestru nie jest dowodem praw do spadku. NORT to jedynie „drogowskaz" — wskazuje, gdzie szukać testamentu, ale nie zastępuje postępowania spadkowego.

NORT a Rejestr Spadkowy — jaka jest różnica

Te dwie instytucje łatwo pomylić, dlatego warto je zestawić.

Cecha	NORT	Rejestr Spadkowy
Funkcja	poszukiwanie testamentu zmarłego	potwierdzenie praw do spadku
Moment wpisu	za życia testatora (dobrowolnie)	po sporządzeniu APD lub postanowieniu sądu
Charakter wpisu	dobrowolny	obowiązkowy
Dostęp publiczny	brak — wyłącznie notariusz po okazaniu aktu zgonu	tak — darmowy, po numerze PESEL zmarłego
Podstawa prawna	uchwała KRN nr VII/46/2011	art. 95i Prawa o notariacie
Co zawiera	dane kancelarii przechowującej testament	dane o APD, postanowieniach sądowych, EPS

NORT działa „przed" spadkiem — pomaga odnaleźć wolę zmarłego. Rejestr Spadkowy działa „po" — potwierdza, kto spadek nabył. Oba rejestry uzupełniają się, ale pełnią zupełnie inne role.

Nie należy też mylić NORT z systemem CREWAN (Centralne Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych), który służy do przekazywania treści aktów notarialnych organom administracji skarbowej i sądom. Więcej o tym systemie przeczytasz w artykule o cyfryzacji aktów notarialnych.

Jak sprawdzić testament w NORT — procedura krok po kroku

Krok 1. Przygotuj dokumenty

Aby notariusz mógł odpytać rejestr, potrzebujesz:

odpisu skróconego aktu zgonu spadkodawcy (z Urzędu Stanu Cywilnego) lub prawomocnego postanowienia o uznaniu za zmarłego
ważnego dokumentu tożsamości — dowodu osobistego, paszportu lub dokumentu mObywatel
numeru PESEL zmarłego (formalnie nieobowiązkowy, ale bez niego wyszukiwanie przy popularnych imionach i nazwiskach może być nieprecyzyjne)

Krok 2. Wizyta u notariusza

Udaj się do dowolnej kancelarii notarialnej w Polsce — procedura nie podlega rejonizacji. Notariusz loguje się do systemu Rejestrów Notarialnych, wprowadza dane identyfikacyjne zmarłego i generuje zapytanie. Wynik pojawia się natychmiast.

Jeśli rejestr potwierdzi istnienie testamentu, otrzymasz wydruk ze wskazaniem konkretnej kancelarii notarialnej, w której przechowywany jest oryginał. Notariusz może również skierować zapytanie do rejestrów zagranicznych przez sieć ARERT.

Krok 3. Otwarcie testamentu i sporządzenie APD

Po odnalezieniu testamentu notariusz przeprowadza jego otwarcie i ogłoszenie (zgodnie z art. 649 KPC), a następnie sporządza protokół dziedziczenia z udziałem wszystkich potencjalnych spadkobierców.

Punktem kulminacyjnym jest sporządzenie Aktu Poświadczenia Dziedziczenia (APD), który w mocy prawnej odpowiada postanowieniu sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. APD zostaje bezzwłocznie zarejestrowany w Rejestrze Spadkowym.

Krok 4. Wpis do księgi wieczystej

Od 17 marca 2026 r. (na mocy ustawy z 21 listopada 2025 r. o zmianie Prawa o notariacie) procedura uległa znacznemu uproszczeniu. Notariusz — na Twoje żądanie — może bezpośrednio złożyć elektroniczny wniosek o wpis nowego właściciela w dziale II księgi wieczystej, w dniu sporządzenia APD (art. 95j § 2 i § 3 Prawa o notariacie). Nie musisz już samodzielnie wypełniać formularza KW-WPIS i składać go w sądzie.

Notariusz pobiera jednocześnie opłatę sądową 150 zł za wpis prawa własności nabytego w drodze dziedziczenia.

Krok 5. Aktualizacja EGiB

Po dokonaniu wpisu w księdze wieczystej dane o nowym właścicielu trafiają automatycznie — przez Zintegrowany System Informacji o Nieruchomościach (ZSIN) — do Ewidencji Gruntów i Budynków prowadzonej przez starostę. Na tym etapie nie musisz już podejmować żadnych formalności.

Ile kosztuje sprawdzenie NORT i załatwienie spadku u notariusza

Poniższa tabela przedstawia koszty poszczególnych czynności w procedurze spadkowej z wykorzystaniem NORT (stan na 2026 r.). Stawki notarialne podano netto — do każdej należy doliczyć 23% VAT oraz opłaty za wypisy (6 zł netto za stronę + VAT).

Czynność	Koszt	Czas realizacji
Rejestracja testamentu w NORT (za życia)	bezpłatna (koszt dotyczy tylko sporządzenia testamentu: 50 zł lub 200 zł z zapisem windykacyjnym)	natychmiast
Zapytanie w NORT po śmierci testatora	brak wyodrębnionej opłaty — włączona w przygotowanie do APD	kilka minut
Protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu	50 zł netto	w trakcie wizyty
Protokół dziedziczenia	100 zł netto	jednorazowe spotkanie
Akt Poświadczenia Dziedziczenia (APD)	50 zł netto	tego samego dnia
Wpis APD do Rejestru Spadkowego	5 zł (zwolnione z VAT)	natychmiast
Elektroniczny wniosek notariusza o wpis w KW	200 zł netto (taksa notarialna)	tego samego dnia
Opłata sądowa za wpis własności w KW (spadek)	150 zł (opłata stała)	od 14 dni do 6-8 miesięcy
Aktualizacja EGiB	bezpłatna (z urzędu, przez ZSIN)	1-3 miesiące

Koszt: Łączny koszt procedury notarialnej (od zapytania w NORT po złożenie e-wniosku do KW) to orientacyjnie 550-600 zł netto + VAT od stawek notarialnych + 150 zł opłaty sądowej + opłaty za wypisy. Przy standardowym spadku całkowity wydatek zamyka się w przedziale 900-1200 zł brutto.

Dlaczego warto sprawdzić NORT — konsekwencje pominięcia

Pominięcie weryfikacji w NORT nie jest opatrzone karą administracyjną czy karną. Konsekwencje mają jednak charakter cywilnoprawny i mogą być dotkliwe.

Jeśli spadkobiercy przeprowadzą dziedziczenie ustawowe, nie wiedząc o istnieniu testamentu zarejestrowanego w NORT, sporządzony APD będzie niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Na jego podstawie w dziale II księgi wieczystej zostanie wpisana osoba, której zmarły nie powołał do spadku.

Problem narasta, gdy taka osoba sprzeda nieruchomość. Kupujący w dobrej wierze jest chroniony przez rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Oznacza to, że jeśli nabył nieruchomość odpłatnie i nie wiedział o niezgodności, jego prawo własności jest skuteczne — nawet jeśli sprzedający obiektywnie nie był uprawniony. Więcej o tej zasadzie przeczytasz w artykule o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Rzeczywisty spadkobierca testamentowy traci wtedy najsilniejsze uprawnienie — możliwość odzyskania samej nieruchomości. Pozostaje mu jedynie roszczenie o bezpodstawne wzbogacenie (art. 405 KC) wobec osoby, która nieruchomość sprzedała, co w praktyce bywa trudne do wyegzekwowania.

Uwaga: Rękojmia nie chroni nabywcy w trzech przypadkach: przy nabyciu nieodpłatnym (darowizna), gdy nabywca działał w złej wierze (wiedział o niezgodności) oraz gdy w dziale III księgi wpisano ostrzeżenie o toczącej się sprawie.

Jakie testamenty można zarejestrować w NORT

W rejestrze można odnotować:

testament notarialny (art. 950 KC) — najbezpieczniejsza forma, sporządzana bezpośrednio u notariusza
testament własnoręczny (holograficzny) — pod warunkiem że spadkodawca przekaże go notariuszowi na przechowanie i zleci wpis do NORT
testament allograficzny (oświadczenie woli przed odpowiednim organem administracji w obecności dwóch świadków)

Testamenty ustne (art. 952 KC) ze względu na swój charakter nie figurują w NORT w momencie śmierci testatora. Warto wiedzieć, że po nowelizacji Kodeksu cywilnego testament ustny wymaga utrwalenia na nagraniu obrazu i dźwięku oraz przekazania go notariuszowi lub sądowi w terminie trzech miesięcy od otwarcia spadku (art. 952 § 3 KC).

Zastrzeżenie numeru PESEL a czynności notarialne

Od 1 czerwca 2024 r. obowiązuje dodatkowe zabezpieczenie w obrocie nieruchomościami. Jeśli numer PESEL osoby będącej stroną czynności notarialnej (np. zbycia lub obciążenia nieruchomości) figuruje w rządowym rejestrze zastrzeżeń, notariusz ma obowiązek odmówić dokonania takiej czynności. Mechanizm ten wzmacnia ochronę przed wyłudzeniami na etapie następującym po ustaleniu spadkobierców z wykorzystaniem NORT.

Najczęściej zadawane pytania

Czy mogę sprawdzić w NORT, czy żyjący rodzic sporządził testament?

Nie. NORT jest niejawny za życia testatora. Wyszukiwanie odblokuje się dopiero po okazaniu notariuszowi aktu zgonu lub postanowienia o uznaniu za zmarłego.

Ile kosztuje sama rejestracja testamentu w NORT?

Rejestracja jest bezpłatna. Płacisz wyłącznie za sporządzenie samego testamentu — 50 zł netto (testament zwykły) lub 200 zł netto (testament z zapisem windykacyjnym) plus VAT.

Czy notariusz musi sprawdzić NORT przed sporządzeniem APD?

Sprawdzenie NORT jest elementem staranności zawodowej notariusza przy poświadczaniu dziedziczenia. Pominięcie tego kroku naraża strony na sporządzenie APD niezgodnego z rzeczywistą wolą spadkodawcy.

Czy NORT działa tylko w Polsce?

Nie — dzięki członkostwu w sieci ARERT notariusz może kierować zapytania do analogicznych rejestrów testamentów w innych państwach europejskich i odwrotnie.

Jak sprawdzić nieruchomość odziedziczoną w spadku

Po przeprowadzeniu procedury spadkowej i uzyskaniu APD warto zweryfikować aktualny stan prawny odziedziczonej nieruchomości w księdze wieczystej. W serwisie Pionek.io możesz wyszukać księgi wieczyste po imieniu i nazwisku spadkodawcy, aby sprawdzić, jakie nieruchomości były na niego zapisane i czy wpis nowego właściciela został już dokonany.

Podstawy prawne:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny (art. 950, art. 952 § 1 i § 3, art. 928, art. 405)
Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. — Prawo o notariacie (art. 95i, art. 95j § 2-3, art. 7 § 2, art. 92a)
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. — o księgach wieczystych i hipotece (art. 5, art. 6-8, art. 36 ust. 1)
Ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy — Prawo o notariacie oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2025 r. poz. 1793)
Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. — o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (art. 42 ust. 1)
Uchwała Krajowej Rady Notarialnej nr VII/46/2011 z dnia 4 czerwca 2011 r. w sprawie utworzenia rejestru testamentów

Źródła: